कार्यालयातील एका रिकाम्या भिंतीवर नोटरीच्या प्रमाणपत्रासाठी जागा राखून ठेवली होती. त्या भिंतीने अपयश पाहिले, प्रतीक्षा पाहिली आणि अखेर यशाचाही साक्षीदार झाली. आज त्या भिंतीकडे पाहताना पदापेक्षा संघर्षाचा आणि जिद्दीचा सन्मान वाटतो. ॲड. शाहीन एच. पठाण यांचा नोटरी होण्याचा प्रवास ही केवळ व्यावसायिक यशोगाथा नसून स्वप्न, अपयश, संयम आणि ध्येयपूर्तीची प्रेरणादायी कहाणी आहे.
वकिली व्यवसायात दिवाणी, कौटुंबिक आणि मालमत्ताविषयक प्रकरणांशी संबंधित काम करताना अनेक नागरिक कागदपत्रांच्या नोटरीसाठी त्यांच्या कार्यालयात येत असत. मात्र नोटरीचा अधिकृत अधिकार नसल्यामुळे त्यांना दुसऱ्या कार्यालयात जावे लागे. नागरिकांचा वेळ जाताना आणि त्यांची गैरसोय होताना पाहून पठाण यांच्या मनात वारंवार एकच प्रश्न उमटत असे. ‘मी स्वतः नोटरी का होऊ नये?’
वकील आणि नोटरी या दोन स्वतंत्र कायदेशीर भूमिका आहेत. प्रत्येक वकील आपोआप नोटरी होत नाही. पात्रता, अनुभव, नियुक्तीची प्रक्रिया आणि प्रतीक्षा या अनेक टप्प्यांतून जावे लागते. पहिल्या प्रयत्नात निवड झाली नाही. कार्यालयातील तीच रिकामी भिंत मात्र रोज एक प्रश्न विचारत राहिली- ‘अजून किती दिवस?’
अपयशाने प्रवास थांबला नाही. उलट त्याने संयम आणि जिद्द अधिक दृढ केली. पुन्हा अर्ज केला, मुलाखत दिली आणि अखेर नोटरी म्हणून नियुक्तीचे पत्र हातात आले. तो क्षण त्यांच्या आयुष्यातील अविस्मरणीय क्षण ठरला. कार्यालयात परतल्यावर ज्या रिकाम्या भिंतीने अपयश पाहिले होते, त्याच भिंतीला मिठी मारून आनंदाश्रू ढाळले. कारण आता ती भिंत रिकामी राहणार नव्हती.
या प्रवासातील एक प्रसंग त्यांच्या मनावर कायमचा कोरला गेला. मुसळधार पावसात एका पक्षकाराचे तातडीचे नोटरी काम करण्यासाठी दुचाकीवरून जात असताना त्यांचा अपघात झाला. जखमी अवस्थेतही मनात विचार आला. ‘मी नोटरी असते, तर कदाचित आज ही धावपळ आणि गैरसोय टळली असती.’ त्या वेदनेनेच त्यांच्या ध्येयाला आणखी धार दिली.
नोटरी म्हणून काम सुरू केल्यानंतर मात्र एका महत्त्वाच्या वास्तवाची जाणीव झाली. नोटरी म्हणजे केवळ कागदावर शिक्का मारण्याचे काम नाही. प्रत्येक स्वाक्षरीमागे एखाद्या व्यक्तीचा हक्क, कुटुंबाचा व्यवहार, संपत्तीचा प्रश्न किंवा भविष्यातील कायदेशीर जबाबदारी असू शकते. दस्तऐवजाचे प्रमाणीकरण करताना नागरिकांचा कायद्यावरील विश्वास जपण्याची जबाबदारी नोटरीवर असते. म्हणूनच नोटरीपदाकडे केवळ प्रतिष्ठेचे पद म्हणून पाहणे योग्य नाही. ते विश्वासाचे पद आहे. एका शिक्क्यामागे कायदेशीर जबाबदारी असते आणि एका स्वाक्षरीमागे अनेकदा एखाद्या कुटुंबाचे भविष्य उभे असते. त्यामुळे प्रत्येक दस्तऐवजाकडे दक्षता, प्रामाणिकपणा आणि कायदेशीर बांधिलकीने पाहणे आवश्यक आहे.
जुन्नरच्या भूमीत जन्मलेल्या ॲड. शाहीन पठाण यांच्या वाटचालीला संघर्षाची आणि सामाजिक बांधिलकीची प्रेरणा लाभली. वकिलीपासून नोटरीपदापर्यंतचा प्रवास सांगतो की यशाची खरी किंमत अंतिम टप्प्यात नसते; ती त्याआधीच्या प्रतीक्षेत, अपयशात आणि पुन्हा उभे राहण्याच्या क्षमतेत असते.
पहिल्या प्रयत्नातील अपयशाने नम्रता दिली, प्रतीक्षेने संयम शिकवला आणि दुसऱ्या प्रयत्नातील यशाने जबाबदारीची जाणीव करून दिली. आज कार्यालयातील ती भिंत रिकामी नाही. तिच्यावर विराजमान झालेले नोटरीचे प्रमाणपत्र केवळ एका पदाची घोषणा करत नाही; ते एका संघर्षाची साक्ष देते.
रिकामी भिंत कायम रिकामी राहत नाही. स्वप्न जिवंत असेल, प्रयत्न प्रामाणिक असतील आणि जिद्द अढळ असेल, तर एक दिवस त्याच भिंतीवर यशाचे प्रमाणपत्र अभिमानाने विराजमान होते. आणि म्हणूनच ॲड. शाहीन एच. पठाण यांच्या प्रवासाचा सार एका वाक्यात सांगता येईल. ‘नोटरी’ म्हणजे केवळ सही आणि शिक्का नव्हे; तो सत्य, विश्वास आणि कायदेशीर प्रामाणिकतेची जबाबदारी आहे.
